Spawanie blach ocynkowanych — jak spawać cynk bez szkody dla zdrowia?

Dlaczego spawanie ocynku bywa niebezpieczne

Cynk topi się już w okolicach 419°C, a paruje niedługo później. Spawanie nagrzewa stal do ponad 1500°C, więc powłoka cynkowa błyskawicznie zamienia się w gęsty dym. Wdychanie oparów tlenku cynku wywołuje tak zwaną gorączkę odlewników — objawy przypominające grypę, które potrafią pojawić się dopiero kilka godzin po pracy. Długotrwała ekspozycja na wysokie stężenia to już realne zagrożenie dla układu oddechowego.

• gorączka odlewników (metal fever) — dreszcze, ból głowy, nudności
• podrażnienie gardła, kaszel i metaliczny posmak w ustach
• przy przewlekłej ekspozycji — uszkodzenie płuc i tak zwana astma spawacza
• zawroty głowy i osłabienie pojawiające się kilka godzin po spawaniu

Złota zasada: usuń cynk ze strefy spoiny

Najskuteczniejszy sposób na bezpieczne spawanie ocynku to pozbycie się powłoki tam, gdzie powstanie spoina. Nie musisz szlifować całej blachy — wystarczy pas o szerokości kilku centymetrów po obu stronach łączenia. To proste, tanie i drastycznie ogranicza ilość oparów, a przy okazji poprawia jakość samej spoiny, bo cynk nie trafia do jeziorka i nie tworzy porów.

1. Oznacz linię spoiny i dodaj po 2–3 cm marginesu z każdej strony.
2. Zeszlifuj powłokę cynkową do czystej, srebrzystej stali — szlifierką albo szczotką drucianą.
3. Po spawaniu zabezpiecz spoinę i gołe brzegi farbą cynkową albo sprayem do naprawy powłok.
4. Przy elementach ocynkowanych ogniowo sprawdź, czy w narożnikach nie zostały resztki topnika — też je usuń.

Jak ustawić parametry spawania ocynku

Nawet po zeszlifowaniu cynku w strefie spoiny resztki powłoki po sąsiedzku wciąż parują. Warto więc spawać z nieco niższą prędkością podawania drutu i pilnować, żeby łuk nie „lizał” ocynkowanej powierzchni. Cynk mocno dymi i potrafi rozbryzgiwać się na wszystkie strony, więc trzymaj dyszę blisko i prowadź ścieg pewnie.

• MIG/MAG — krótki łuk i lekko zwiększona ilość gazu osłonowego, żeby odgrodzić spoinę od oparów
• elektroda otulona (MMA) — otulina rutylowa daje stabilniejszy łuk na ocynku
• TIG — do cienkich blach, ale najpierw koniecznie usuń cynk, inaczej zanieczyści elektrodę wolframową
• zawsze mocna wentylacja miejscowa albo odciąg spalin tuż przy łuku

Ochrona dróg oddechowych — tego nie pomijaj

Zwykła maska przeciwpyłowa nie zatrzyma oparów cynku. Do spawania ocynku potrzebujesz półmaski z filtrem P3 lub przyłbicy z wymuszonym nadmuchem powietrza. Jeśli spawasz ocynk częściej niż sporadycznie, traktuj odciąg stanowiskowy i filtrację jako standard, a nie fanaberię — twoje płuca odwdzięczą się za kilka lat.

Czym najlepiej spawać blachę ocynkowaną?

Do cienkich blach ocynkowanych świetnie sprawdza się MIG/MAG w osłonie mieszanki argonu z CO2, a przy grubszych elementach konstrukcyjnych poradzi sobie MMA elektrodą rutylową. TIG daje najczystsze spoiny, ale wymaga starannego usunięcia cynku. Którą metodę wybierzesz, zależy głównie od grubości materiału i od tego, czy element możesz oczyścić w całości przed spawaniem.

Najczęstsze pytania o spawanie ocynku

Czy można spawać ocynk bez szlifowania? Technicznie tak, ale oparów cynku będzie bardzo dużo, a spoina wyjdzie porowata i osłabiona. Dlatego fachowcy najpierw zdejmują powłokę w strefie łączenia, a dopiero potem spawają.

Czy po spawaniu ocynku trzeba zabezpieczyć spoinę? Tak — w miejscu spoiny zniknęła powłoka antykorozyjna, więc gołe brzegi trzeba pomalować farbą cynkową albo natryskiem cynku. Inaczej rdza pojawi się właśnie tam jako pierwsza.

Czy spawanie ocynku jest trudne do nauczenia? Samo prowadzenie ściegu nie różni się wiele od zwykłej stali — cała sztuka tkwi w przygotowaniu powierzchni, dobrych parametrach i pilnowaniu wentylacji. To idealna umiejętność do opanowania na kursie MIG/MAG.

Zobacz też